Olijfolie, een multi-olie voor elke dag

Gepost door: Corry Gepost op: 5 juli 2010 | 1 Reacties

Tags: , ,

Snik. Het blik is leeg, echt helemaal leeg. Ik schud de laatste druppels in de trechter en dan houdt het op. Het goede nieuws is, dat ik nu een blik heb om met planten in de tuin te zetten.  Hoe afgezaagd, ik weet het. Maar ja, af en toe mag je toegeven aan je nostalgische neigingen en dat heb ik dus met dit blik...

Olijfolie in een prachtig blik. Meegenomen uit Griekenland, hoe kan het anders. Ik ben gek op dat soort blikken, maar houd me altijd in. Meeslepen als je met het vliegtuig gaat is immers geen optie. En het is niet dat ik hier geen olijfolie heb, integendeel. De kast staat vol. Basilicumolie, olijfolie met citroensmaak, een olijfolie met verse oreganotakjes erin die over een dag of 5 een heerlijke oregano-olie moeten opleveren en ook een olie van een kennis met een olijfgaard(je) in Griekenland. De eerste zelf geperste! Althans, van eigen olijven, geperst door de lokale olieperserij en vervolgens meegenomen naar Nederland. Smaakt heerlijk. Dus, zo'n 5-literblik meenemen is geen noodzaak, dit jaar zie ik er ook maar vanaf (vliegtuigweekje voor de boeg, dus ja..)

olijfblik

Olijfolie is voor mij een soort eerste levensbehoefte, ik bak er alles in en mee en giet het royaal over de salades. Maar mijn miniverbruik is nog niets vergeleken bij de gemiddelde Griek; het schijnt dat in Griekse huishoudens zo'n 20 liter per persoon wordt verbruikt! Maar ook in onze contreien neemt de populariteit van deze olie in sneltreinvaart toe. Vooral ook nu steeds vaker naar voren komt dat olijfolie bijdraagt aan een gezonde voeding en hart- en vaatziekten kan helpen voorkomen. Maar goed, smaak boven alles en als het niet lekker zou zijn was het toch gauw bekeken met de olie.

Populair in de Griekse oudheid
In mijn kast staan diverse olijfolieboekjes. Elke keer weer bezwijk ik als ik er eentje tegenkom die er mooi uitziet. Ik weet wel dat uiterlijk geen garantie is voor kwaliteit, maar ja, zo'n prachtig exemplaar dat je toelacht kan ik toch moeilijk weerstaan. Het is steeds weer leuk om méér te lezen over olijven, de olie en de rol die deze speelde door de eeuwen heen. Olijfolie staat dan ook al sinds de Griekse oudheid centraal in het leven van alledag. Er zijn ik weet niet hoeveel mythes ontstaan rond de olijfboom, de olijven en de olie. Athena, de godin van de wijsheid, zou de eerste olijfboom hebben geschonken aan de stad Athene (op de Acropolis geplaatst) en won zij van Poseidon om de stad de hare te mogen noemen. Maar er zijn ook mythes die zeggen dat de eerste olijfboom ontkiemd zou zijn aan de oevers van de Alfios, in de Peloponnesus. En godinnen op de Olympos gebruikten olijfolie, vermengd met allerlei essences, als schoonheidszalfjes, aldus de overlevering.

Vooral ook uit archeologische vondsten is gebleken hoe belangrijk de olijfboom was in de Griekse oudheid. Rond de boom en zijn producten ontwikkelde zich een hele cultuur die direct verband hield met voeding, gezondheid, dagelijks leven, erediensten en economie. Er was veel kennis over het cultiveren van de olijfboom, ook was men ver gevorderd met het ontwikkelen van methodes voor de productie van olijfolie. Olie was in veel opzichten winstgevend en loste heel wat dagelijkse problemen op. Ten eerste vormde de olie een belangrijk ingrediënt in de keuken, diende het als brandstof voor de olielampen en vormde het een wezenlijk bestanddeel voor de parfumerie. Verder was olijfolie onmisbaar voor de cosmetica, de lichamelijke hygiëne en de geneeskunst. In veel historische overleveringen wordt gesproken over de geneeskrachtige eigenschappen van olijfolie. Het was Hippocratus, de vader van de geneeskunst, die zich als eerste systematisch bezighield met de geneeskrachtige toepassingen van olijfolie. In zijn boek 'Voedingsleer en Geneeskunst' verwijst hij ettelijke malen naar olijfolie.

De boom
De olijfboom is tegenwoordig vrijwel overal te vinden waar het klimaat geschikt is. Het Middellandse-Zeegebied biedt bijzonder gunstige omstandigheden: zachte winters, een kort en vochtig voor- en najaar en warme droge zomers. Er zijn wilde en gekweekte olijfbomen, waarbinnen weer honderden variëteiten bestaan. De olijfboom is groenblijvend, de bladeren hangen zo'n 3 jaar aan de boom voordat ze door nieuw blad worden vervangen. Als de boom 5 jaar oud is draagt hij voor het eerst vruchten en is pas op z'n 20ste echt volwassen. Hij kan meer dan 100 jaar oud worden en olijfgaarden staan zijn dan ook in menig erfenis opgenomen! In het voorjaar bloeit de boom met trosjes witte bloemetjes. Slechts één op de twintig bloemen ontwikkelt zich tot een olijf. Tussen juni en september ontwikkelen de vruchten zich en in de  late herfst- en wintermaanden worden de olijven geoogst, afhankelijk van de variëteit en het doel (ingemaakte olijven of olie).

Het oogsten gaat tegenwoordig nog maar weinig met de hand, meestal worden netten onder de bomen gespannen en de olijven uit de boom geschud of geslagen. Rijpe olijven vallen vanzelf in de netten.  Al naar gelang klimaat, bodemgesteldheid en behoeftes worden in verschillende regio's verschillende soorten olijfbomen geteeld.

olijfboom

De olijf
Er worden groene, onrijpe, olijven geoogst en rijpe olijven die langer aan de boom mogen rijpen en dan verkleuren van roodachtig tot paars, bruin en zwart. Sommige soorten leveren heerlijke eetbare olijven op, andere worden speciaal voor de olie geteeld. De kwaliteit van de olie hangt samen met de wijze van verbouwen, oogsten, persen, het klimaat, de bodem en de gebruikte olijfsoort.

Behalve de olie vormen ook de olijven een belangrijk onderdeel van de dagelijkse voeding in Griekenland. Ze worden in grote hoeveelheden geconsumeerd en veel Grieken vinden hun maaltijd zonder olijven eigenlijk niet compleet. Olijven kun je, op één uitzondering na (chourmades), niet meteen van de boom eten. Ze moeten eerst een bewerking ondergaan. Ze worden in zout ingelegd of in zout water bewaard tot de bittere smaak is verdwenen. Daarna kunnen ze in water of in olie worden bewaard.

Olijfolie
Na de oogst worden de olijven die voor olie bedoeld zijn naar de olijfpers vervoerd. Ze moeten daar enkele uren tot drie dagen rusten waardoor de olie makkelijker vrij komt. Maar ze mogen ook niet gaan fermenteren, het moment van persen luistert dus erg nauw. Olijven worden gewassen en daarna geperst. Dat gebeurt tegenwoordig tussen grote roestvrijstalen elementen, waarbij ze geplet, doorgesneden en geperst worden. De pulp wordt dan op vezelmatten uitgespreid, die op elkaar gestapeld in een verticale pers worden geplaatst. Dan wordt de olie uit de olijfpulp geperst. Dit wordt de koude persing genoemd. Het komt ook steeds vaker voor dat er gebruik wordt gemaakt van een roterende machine, een soort centrifuge voor olijfpulp. Water en olie worden gescheiden, de olie wordt overgedaan in grote vaten en moet enkele maanden rusten. Naar mate de temperatuur stijgt in het voorjaar wordt de olie dunner en ontstaat op de bodem een bezinksel. Na het filteren heb je de beste olie, die 'extra vierge' wordt genoemd.

Lekker
Nog enkele weetjes: Een olijf barst van de goede eigenschappen. Zo komen er veel verschillende vitamines in olijven voor (A, B1, B2, C, E en K) en vele mineralen (Ca, CI, Cu, Fe, Mg, P, S en Si). Bij inwendig gebruik ontspant het, je krijgt er energie van en het vochtafdrijvend en laxerend. Olijfolie werkt zuiverend op de lever en is vaatverwijdend. Bij uitwendig gebruik werkt olijfolie goed op de huid voor mensen met eczeem, allergieën en huidverhardingen. Het is geschikt voor alle huidtypen. Er zijn dan ook veel cosmetische producten op basis van olijfolie; deze maken de huid zacht en soepel en zorgen voor een goede vochtbalans. Olijfolie beschermt tegen vroegtijdige veroudering.

Leuk om te weten allemaal, maar waar het om gaat is dat olijfolie behalve gezond gewoon erg lekker is. Mediterrane gerechten worden gewoonlijk met olijfolie bereidt maar ook veel Hollandse recepten zijn prima met olijfolie te doen. Uitproberen levert gewoonlijk veel verrassingen op. Tot slot een lekker vegetarisch recept voor warme dagen en weinig tijd:

Spaghetti met kerstomaten
Voor 2 personen: 200 g spaghetti - zout - knoflookteentje - 1 tl kappertjes - 1 el olijfolie - 200 g gele en rode kerstomaatjes - 100 ml groente- of kruidenbouillon - peper, suiker - twee handenvol rucola - 40 g Parmezaanse kaas.

Spaghetti volgens gebruiksaanwijzing in water met weinig zout koken. Knoflook en kappertjes fijnhakken. Olie in een pan verhitten. Tomaten roerend 1-2 minuten bakken. Knoflook, kappertjes en bouillon toevoegen en 1-2 min laten koken. Met zout, peper en suiker op smaak brengen.

Rucola grof hakken, Parmezaanse kaas schaven. Spaghetti met de tomatensaus vermengen, rucola en de helft van de kaas ermee vermengen. Verdelen over twee borden en bestrooien met de rest van de kaas.

Ca 500 calorieën p.p. Bereidingstijd ca 20 minuten.

Bronnen van het artikel: Koken met olijfolie - Louise Pickford en Olijfolie, de weg naar een lang leven - Stella Kalogeraki.

 


 

 

Plaats je reactie

Comments

  • Ik heb nooit olijvenpluk voor olijfolie meegemaakt, maar de pluk voor de olijven die ingemaakt worden mogen de grond niet raken! Worden dus nog steeds met de hand geplukt en als er één op de grond valt blijft het liggen ...

    Staat er in één van je boekjes wie ooit uitgevonden heeft dat olijven eetbaar gemaakt kunnen worden? Hingen ze vroeger netten vol olijven in de zee en later pas in zoutwater in potten/vaten?

    Posted by Alien, 03/09/2010 11:22am (8 years ago)

RSS feed for comments on this page | RSS feed for all comments